Igły do odbarczania prężnej odmy opłucnowej

Dawno nie pisałem o odmie prężnej, czas nadrobić zaległości 🙂

Dziś na warsztacie badanie, które odpowiada na pytanie, czy fenestrowane, dedykowane igły są skuteczniejsze od klasycznych cewników w odbarczaniu odmy prężnej.

Zanim o samym badaniu - odnoszę wrażenie, że w Polsce dedykowane igły do odbarczania odmy prężnej to wciąż pewnego rodzaju abstrakcja, zwłaszcza gdy mowa o igłach z fenestracjami.

Większość, jak jeden mąż, zapytana: "wymień igłę do odbarczania odmy" odpowie: ANGIOCATH.

BD Angiocath 14G x 83 mm jest opisywany przez producenta jako IV Catheter - konwencjonalny (bez funkcji zabezpieczających) donaczyniowy cewnik wprowadzany po igle. Wskazaniem do zastosowania jest krótkotrwałe (do 30 dni) wprowadzenie do układu naczyniowego pacjenta w celu pobierania próbek krwi, monitorowania ciśnienia krwi lub dożylnego podawania płynów. Cewnik ten można stosować u wszystkich pacjentów, z uwzględnieniem anatomii naczyń oraz zasad kwalifikacji do procedury.

Nie ma ani jednej wzmianki o odmie prężnej, a mimo to stosujemy go do odbarczania klatki piersiowej - głównie dlatego, że jego wymiary (14G i 83 mm) zaczęły odpowiadać rekomendacjom, gdy TCCC w latach 2011–2012 oficjalnie zaleciło stosowanie igły 14G o długości 83 mm.

Jak wiemy, odma prężna jest trzecią najczęstszą przyczyną możliwych do uniknięcia zgonów na polu walki. Standardowym sposobem leczenia w warunkach przedszpitalnych pozostaje odbarczenie igłowe, jednak przez lata nie było jasne, jaki typ cewnika działa najskuteczniej.

Celem tego badania było porównanie cewników fenestrowanych (z otworami bocznymi) oraz niefenestrowanych, w dwóch średnicach: 14G i 10G, w realistycznym modelu odmy prężnej na ludzkich zwłokach (model kadawerowy).

Metodyka badania:

🔹 12 świeżych, nieutrwalonych, niezamrożonych ludzkich ciał
🔹 sztucznie wywołana odma prężna do 15 mmHg
🔹 testowano 4 rodzaje cewników o długości 83 mm:

▪️ 14G niefenestrowany
▪️ 14G fenestrowany
▪️ 10G niefenestrowany
▪️ 10G fenestrowany

🔹 miejsca dekompresji:

▪️ II przestrzeń międzyżebrowa – linia środkowo-obojczykowa
▪️ V przestrzeń międzyżebrowa – linia przednio-pachowa

🔹 za sukces uznawano spadek ciśnienia w jamie opłucnej poniżej 4 mmHg.

📊 Wyniki prezentują się następująco:

📍 cewniki fenestrowane odniosły sukces w 84% przypadków, podczas gdy niefenestrowane tylko
w 44%
📍 czas odbarczenia był zbliżony: cewniki klasyczne średnio 33 sekundy, cewniki fenestrowane 31 sekund
📍 wskaźnik końcowego ciśnienia w klatce piersiowej: cewniki klasyczne: 5 mmHg, fenestrowane: 1 mmHg, czyli praktycznie całkowite odbarczenie
📍 rozmiar igły (10G vs 14G) miał mniejsze znaczenie – różnice były niewielkie (75% vs 67%), choć 10G odbarczały nieco szybciej (średnio 21 sekund vs 36)
📍 zarówno przedni, jak i boczny dostęp okazały się równie skuteczne, ale w II przestrzeni fenestrowane cewniki osiągały nawet 94–100% skuteczności
📍 słyszalny "syk" powietrza wystąpił w 88% przypadków z cewnikami fenestrowanymi, a tylko w 69%z klasycznymi
📍 14G vs 10G: skuteczność 67% vs 75% (różnica nieistotna), czas odbarczenia 36 s vs 21 s, ciśnienie końcowe 2 mmHg vs 1 mmHg - szybciej, ale nie wyraźnie skuteczniej.

Wnioski autorów:

✅ cewniki fenestrowane są wyraźnie skuteczniejsze od niefenestrowanych w odbarczaniu odmy prężnej
✅ różnice w średnicy (10G vs 14G) mają mniejsze znaczenie niż sama obecność otworów bocznych, dlatego autorzy rekomendują stosowanie cewników fenestrowanych jako standardu.

Nikt tu nie odkrywa Ameryki - logika podpowiada, że im więcej "drogi ucieczki" dla powietrza i/lub krwi, tym większa szansa na skuteczne odbarczenie.

Jeżeli ktoś zaczyna leczenie od dekompresji igłowej, to w określonych sytuacjach klinicznych i tak może dojść do konwersji na finger thoracostomy lub drenaż jamy opłucnej.

W tym badaniu skupiłbym się właśnie na igłach dedykowanych, które posiadają fenestracje w cewniku. Klasyczne cewniki mają tylko jeden otwór dystalny, który może bardzo łatwo się zatkać. Fenestracje boczne dają alternatywne drogi ewakuacji powietrza i/lub krwi, nawet przy częściowym zatkaniu końcówki.

To nasza świadomość istnienia takiego sprzętu powinna determinować decyzję o jego posiadaniu na wyposażeniu ZRM.

Dla przykładu, poniżej wymieniam dedykowane igły, które posiadają takie fenestracje:

🔹 SPEAR 10G x 95 mm (Simplified Pneumothorax Emergency Air Release)
🔹 ARS Enhanced 10G x 83 mm (Air Release System)
🔹 ARS Enhanced 14G x 83 mm (Air Release System)
🔹 Rhino Rescue Decompression Needle ADV-PRO 10G x 106 mm (ACOS - Advanced Chest Decompression System)
🔹 Rhino Rescue Decompression Needle ADV-10GA 10G x 78 mm (ACOS - Advanced Chest Decompression System)
🔹 Rhino Rescue Decompression Needle ADV-14GA 14G x 82 mm (ACOS - Advanced Chest Decompression System)
🔹 Medresq Tension Pneumothorax Access Kit - TPAK 10G x 95 mm
🔹 NORSE RESCUE® DECOPIN 10G x 95 mm
🔹 NORSE RESCUE® DECOPIN 14G x 83 mm
🔹 Russell PneumoFix 12G x 110 mm
🔹 Russell PneumoFix®-8 14G x 80 mm
🔹 Kammed UA 15G x 83 mm.

Wszystkie wymienione igły posiadam i miałem realną możliwość ich używania w różnych warunkach: od trenażerów do odbarczania odmy prężnej (zarówno niskiej, jak i wysokiej wierności), przez preparaty zwierzęce i kadawery, aż po wybrane przypadki rzeczywistej praktyki klinicznej u pacjentów.

Z perspektywy użytkowej są to rozwiązania poprawnie zaprojektowane do swojego celu - solidne, łatwe w obsłudze i przewidywalne w działaniu. W większości posiadają oznaczenia głębokości co 1 cm, co znacząco ułatwia kontrolę wprowadzania cewnika, a fenestracje umieszczone na różnych poziomach długości cewnika (2 cm, 3 cm i 4 cm) zwiększają szansę skutecznego odbarczenia nawet przy częściowym zatkaniu końcówki lub zmiennej grubości ściany klatki piersiowej.

Kruse AJ, Achay J, Epley E, Swenson J, Ferguson B, Rollman JE, DeSoucy E, Thompson SN, Wampler D. Fenestrated Catheters are Superior to Non-Fenestrated Needle Thoracostomy Catheters in a Cadaveric Tension Pneumothorax Model. Prehosp Emerg Care. 2025 Sep 15:1-7. doi: 10.1080/10903127.2025.2549726. Epub ahead of print. Erratum in: Prehosp Emerg Care. 2025 Nov 18:1. doi: 10.1080/10903127.2025.2583647. PMID: 40834350.